รู้จัก ODOS “บันไดขั้นแรก” 4,800 ทุน ให้เด็ก ม.ต้น เรียนดีมีสิทธิ์ต่อ ม.ปลาย/ปวช. ก่อนลุ้นทุนปริญญาตรี
ทุน ODOS “บันไดขั้นแรก”: เจาะลึกทุน ม.ปลาย/ปวช. ในประเทศ ประตูสู่ทุนต่อยอดปริญญาตรีทั้งในและต่างประเทศ
เวลาพูดถึง “ทุน ODOS” หลายคนมักนึกถึงข่าวเด็กไทยได้ไปเรียนต่อสหรัฐฯ อังกฤษ หรือออสเตรเลีย แต่ในความเป็นจริง จุดเริ่มต้นของโครงการนี้อยู่ที่ “ทุนมัธยมปลาย/ปวช. ในประเทศ” ซึ่งเป็นทุนก้อนใหญ่ที่สุดของโครงการ และเป็น “บันไดขั้นแรก” ที่เด็กและเยาวชนต้องผ่านก่อน จึงจะมีสิทธิ์ต่อยอดไปสู่ทุนปริญญาตรีทั้งในและต่างประเทศในลำดับถัดไป บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักทุนขั้นแรกนี้อย่างละเอียด ทั้งที่มา วิธีคัดเลือก คุณสมบัติ และการเตรียมตัวสำหรับผู้ที่สนใจ ก่อนจะสรุปทุนประเภทที่ 2 และ 3 ที่ต่อยอดขึ้นไปแบบสั้น ๆ ปิดท้าย
📌 ข้อมูลด่วน: ทุนประเภทที่ 1 (ม.ปลาย/ปวช. ในประเทศ)
- จำนวนทุน: 4,800 ทุน (แบ่ง 4 รุ่น รุ่นละ 1,200 ทุน) — ทุนให้เปล่า ไม่ต้องใช้คืน
- หน่วยงานดำเนินการ: กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.)
- งบประมาณ: ราว 990.14 ล้านบาท
- ระยะเวลาดำเนินการ: มีนาคม 2568 – เมษายน 2572
ทุนนี้มาอย่างไร ทำไมถึงเป็น “บันไดขั้นแรก”
ODOS เป็นโครงการของรัฐบาลที่ต้องการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา โดยเปิดโอกาสให้เด็กเก่งแต่ขาดแคลนทุนทรัพย์ได้เรียนต่อในสาขาที่ประเทศต้องการ โดยวางโครงสร้างเป็น 3 ประเภททุน รวม 7,200 ทุน ซึ่ง ทุนประเภทที่ 1 คือจุดตั้งต้น เพราะเป็นการ “ค้นหาเด็กช้างเผือก” ระดับมัธยมปลาย/ปวช. ทั่วประเทศก่อน จากนั้นผู้ที่มีศักยภาพโดดเด่นในกลุ่มนี้จึงจะได้รับการคัดกรองต่อให้มีสิทธิ์สมัครทุนปริญญาตรีในประเทศ (ประเภทที่ 3 โดย สป.อว.) หรือทุนไปศึกษาต่อต่างประเทศ (ประเภทที่ 2 โดยสำนักงาน ก.พ.) กล่าวง่าย ๆ คือ ถ้าไม่ได้ทุนขั้นแรกนี้ ก็จะไม่มีสิทธิ์สมัครทุนต่างประเทศของสำนักงาน ก.พ. โดยตรง
ใครมีสิทธิ์สมัครบ้าง
คุณสมบัติหลักที่ กสศ. กำหนด ได้แก่
- เป็นนักเรียน/นักศึกษาในสถานศึกษาที่อยู่ในบัญชีรายชื่อที่ กสศ. กำหนด (สถานศึกษาที่มีความพร้อมด้าน STEM และภาษาอังกฤษ)
- ครัวเรือนมีรายได้เฉลี่ยของสมาชิกครัวเรือนไม่เกิน 12,000 บาท/คน/เดือน โดย กสศ. ใช้กระบวนการคัดกรองความยากจนตามหลักเกณฑ์ของ กสศ. เอง ไม่ใช่เพียงการยื่นเอกสารรายได้ประกอบเท่านั้น
- พิจารณานักเรียนจากครัวเรือนยากจนและยากจนพิเศษเป็นลำดับแรก หากโรงเรียนใดไม่มีนักเรียนกลุ่มนี้ จึงพิจารณาครัวเรือนที่มีรายได้เกินเกณฑ์ตามลำดับ
- มีเกรดเฉลี่ยสะสม ไม่ต่ำกว่า 3.00
- มีความประพฤติดี สุขภาพสมบูรณ์ทั้งกายและใจ
- ผู้ปกครองยินยอมให้เดินทางไปศึกษาต่อได้ทั้งในและต่างประเทศ (เผื่อกรณีต่อยอดในอนาคต)
ขั้นตอนการคัดเลือก
ทุนนี้ใช้กลไก “สถานศึกษาเป็นผู้เสนอชื่อ” เป็นจุดเริ่มต้น ไม่ใช่การที่นักเรียนเดินเข้าไปสมัครเองโดยตรงแบบทุนทั่วไป แต่นักเรียนที่ได้รับการเสนอชื่อแล้วยังต้องดำเนินการในระบบตามขั้นตอนที่ กสศ. กำหนดด้วยตนเองเช่นกัน โดยมีขั้นตอนหลักคือ (1) โรงเรียน/สถานศึกษาในบัญชีรายชื่อคัดกรองและเสนอชื่อนักเรียนผ่านระบบของ กสศ. (จำกัดจำนวนคนต่อสถานศึกษา) (2) นักเรียนที่ได้รับการเสนอชื่อเตรียมเอกสารและหลักฐานแสดงผลการเรียน ผลงาน และคุณสมบัติตามที่ประกาศของแต่ละรุ่นกำหนด (3) เข้ารับการพิจารณาคัดเลือก/สัมภาษณ์ที่สถานศึกษาหรือผ่านระบบ (4) กสศ. ประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิ์ได้รับทุน (5) ยืนยันรับทุนในระบบและจัดทำสัญญา/ข้อตกลงผ่านตัวแทนสถานศึกษา
🗓️ ย้อนดู 4 รุ่นที่ผ่านมา (ใช้เป็นแนวทางเข้าใจวงรอบของทุน)
- รุ่นที่ 1 — กลุ่ม ม.6/ปวช.3 · เสนอชื่อ 10 มิ.ย.–4 ก.ค. 2568 · ประกาศผล ก.ย. 2568 (ได้ผู้รับทุน 1,200 คน จาก 426 โรงเรียน)
- รุ่นที่ 2 — กลุ่ม ม.5/ปวช.2 · ดำเนินการช่วงใกล้เคียงกับรุ่นที่ 1
- รุ่นที่ 3 — กลุ่ม ม.4/ปวช.1 · เสนอชื่อ 14 ก.ค.–15 ส.ค. 2568
- รุ่นที่ 4 — เยาวชนที่กำลังจบ ม.3 เพื่อเรียนต่อ ม.4/ปวช.1 ระบบของ กสศ. แสดงเป็น 2 ช่วงรับสมัครแยกกัน: (1) รอบ ม.3 เสนอชื่อโดยสถานศึกษา 15 ธ.ค. 2568–30 ม.ค. 2569 และ (2) รอบ ม.4/ปวช.1 เปิดรับสมัครในระบบ 1 เม.ย.–31 พ.ค. 2569 จากนั้นประกาศรายชื่อผู้มีสิทธิ์ราวต้นเดือน มิ.ย. 2569 และยืนยันสิทธิ์ 11–25 มิ.ย. 2569 (มีผู้มีสิทธิ์รับทุนเพิ่มเติม 1,109 คน จากภาคีสถานศึกษา 601 แห่ง)
เตรียมตัวอย่างไรสำหรับปีต่อไป
แม้จะไม่ใช่การสมัครอิสระที่นักเรียนเดินเข้าไปสมัครเองโดยไม่ผ่านสถานศึกษา (ต้องเริ่มจากสถานศึกษาเสนอชื่อก่อน) แต่นักเรียนและผู้ปกครองเตรียมความพร้อมล่วงหน้าได้ดังนี้
- ตรวจสอบว่าสถานศึกษาของตนอยู่ในบัญชีรายชื่อที่ กสศ. กำหนดหรือไม่ เพราะมีเพียงสถานศึกษาในบัญชีเท่านั้นที่เสนอชื่อนักเรียนเข้าโครงการได้ — ทั้งนี้จำนวนสถานศึกษาในบัญชีแตกต่างกันไปในแต่ละรุ่น (เช่น รุ่นที่ 1/3 ราว 602 แห่ง ส่วนรุ่นที่ 4 ราว 601 แห่ง) ไม่ใช่ตัวเลขคงที่ตลอดโครงการ
- รักษาเกรดเฉลี่ยสะสมไม่ต่ำกว่า 3.00 อย่างต่อเนื่อง
- เตรียมเอกสารและหลักฐานแสดงผลการเรียน ผลงาน และคุณสมบัติ ที่เกี่ยวข้องไว้ล่วงหน้า (รูปแบบเอกสารที่ต้องใช้ เช่น แฟ้มสะสมผลงานหรือไม่ ให้ยึดตามประกาศของแต่ละรุ่นเป็นหลัก เพราะอาจไม่เหมือนกันทุกรุ่น)
- พูดคุยกับครูแนะแนวหรือฝ่ายวิชาการของโรงเรียน เพื่อติดตามช่วงเวลาที่โรงเรียนจะเปิดคัดกรองรายชื่อภายใน
- หากอยู่ในครัวเรือนที่มีรายได้น้อยหรือยากจนพิเศษ ควรเตรียมเอกสารรับรองสถานะครัวเรือนไว้ล่วงหน้า เพราะเป็นกลุ่มที่ได้รับการพิจารณาก่อน
🗓️ สถานะรอบสมัครประเภทที่ 1 และ 2 ณ วันที่เผยแพร่บทความนี้
ประเภทที่ 1 (ในประเทศ กสศ.): รุ่นที่ 1–4 (รวม 4,800 ทุนตามที่ประกาศไว้) ได้ดำเนินการคัดเลือกเสร็จสิ้นแล้ว (รุ่นที่ 4 ประกาศผลกลางปี 2569) อย่างไรก็ตาม กรอบการดำเนินงานของทุนประเภทนี้ตามมติ ครม. ยังมีระยะเวลาต่อเนื่องถึงเดือนเมษายน 2572 จึงยังเร็วเกินไปที่จะสรุปว่าจะไม่มีรุ่นเพิ่มเติมอีก
ประเภทที่ 2 (ต่างประเทศ ก.พ.): รุ่นที่ 2 ปิดรับสมัคร 15 มิ.ย. 2569 (ขยายถึง 22 มิ.ย.) และสอบข้อเขียนไปแล้วเมื่อ 2 ส.ค. 2569 โดยตามประกาศรับสมัครเดิมกำหนดคาดว่าจะประกาศรายชื่อผู้ได้รับทุนภายใน 8 ก.ย. 2569 (ณ วันที่เผยแพร่บทความนี้ยังไม่มีประกาศผลอย่างเป็นทางการที่ตรวจสอบได้ ผู้สนใจควรติดตามจากเว็บไซต์ ก.พ. โดยตรง) ทั้งนี้กรอบการดำเนินงานของทุนประเภทนี้ตามมติ ครม. มีระยะเวลาต่อเนื่องถึงเดือนกันยายน 2576 ซึ่งยาวกว่าที่ 2 รุ่นแรกใช้ไปมาก
⚠️ ณ วันที่เผยแพร่บทความนี้ (3 ก.ย. 2569) ยังไม่มีการยืนยันจากหน่วยงานรัฐถึงการเปิดรับ ODOS รุ่นใหม่เพิ่มเติมนอกเหนือจากรุ่นที่ประกาศไปแล้วของทุนประเภทที่ 1 และ 2 แต่ในขณะเดียวกันก็ยังไม่มีประกาศหรือมติที่ระบุว่ากรอบทุนทั้งสองประเภทนี้ “สิ้นสุด” หรือ “ต้องรอมติ ครม. ใหม่” เช่นกัน จึงควรติดตามประกาศอย่างเป็นทางการจาก กสศ. และสำนักงาน ก.พ. เป็นหลัก
ต่อยอดขั้นที่ 2: ทุนไปศึกษาต่อต่างประเทศ (สำนักงาน ก.พ.)
ผู้ที่ผ่านทุนขั้นแรกและได้รับคัดเลือกจาก กสศ. ให้มีสิทธิ์ต่อยอด จะเข้าสู่กระบวนการคัดเลือกของสำนักงาน ก.พ. เพื่อรับทุนไปศึกษาต่อระดับปริญญาตรี/ปวส. ที่สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และออสเตรเลีย รวม 200 ทุน แบ่ง 2 รุ่น รุ่นละ 100 ทุน ตามประกาศของรุ่นที่ 2 ปี 2569 โดยเฉพาะ กำหนดให้สอบข้อเขียนภาษาอังกฤษและ STEM รวม 200 คะแนน ผ่านเกณฑ์ภาษาอังกฤษ 60% ขึ้นไป และผ่านการประเมินความเหมาะสม 70% ขึ้นไป ก่อนเดินทางต้องมี IELTS ไม่ต่ำกว่า 5.5 (เกณฑ์เหล่านี้อาจปรับเปลี่ยนได้ในแต่ละรุ่น ควรยึดประกาศฉบับล่าสุดของ ก.พ. เป็นหลัก) ทุนประเภทนี้มีเงื่อนไขว่าเมื่อจบแล้วต้องกลับมาทำงานในประเทศไทย โดยเน้นพื้นที่ภูมิภาคก่อน
ต่อยอดขั้นที่ 3: ทุนปริญญาตรีในประเทศ (สป.อว.)
สำหรับผู้รับทุนขั้นแรกที่ไม่ได้ไปต่างประเทศ ยังมีโอกาสต่อยอดสู่ทุนปริญญาตรีในประเทศ ดำเนินการโดยสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) รวม 2,200 ทุน แบ่งเป็นทุนรัฐบาล 1,800 ทุน (2 รุ่น รุ่นละ 900 ทุน) และทุนสถาบันอุดมศึกษา 400 ทุน (2 รุ่น รุ่นละ 200 ทุน) ดำเนินการช่วงปีงบประมาณ 2569–2574 เมื่อจบแล้วต้องทำงานในประเทศไทยเช่นเดียวกัน โดยเลือกได้ทั้งหน่วยงานรัฐและเอกชน
✅ ทุนประเภทที่ 3 นี้มีรุ่นที่ 2 กำหนดกรอบไว้ล่วงหน้าแล้ว
มติ ครม. ฉบับเดียวกัน (13 พ.ค. 2568) ได้กำหนดกรอบไว้แล้วล่วงหน้าเป็น 2 รุ่น ตั้งแต่ต้น คือ รุ่นที่ 1 รับผู้เข้าเรียนปีการศึกษา 2569 (ระยะทุน ม.ค. 2569–ก.ย. 2573) ซึ่งกำลังดำเนินการอยู่ และ รุ่นที่ 2 รับผู้เข้าเรียนปีการศึกษา 2570 (ระยะทุน ม.ค. 2570–ก.ย. 2574) ซึ่งได้รับการกำหนดกรอบไว้แล้วตามมติ ครม. เดิม คาดว่าจะเปิดรับสมัครในช่วงปลายปี 2569 ถึงต้นปี 2570 ตามรอบ TCAS ทั้งนี้ ขั้นตอนดำเนินงานและวันประกาศรับสมัครที่แน่นอนยังขึ้นอยู่กับ สป.อว. ในฐานะหน่วยงานผู้รับผิดชอบ จึงควรติดตามประกาศจริงจากหน่วยงานนี้อีกครั้ง
แล้วโครงการ ODOS “สิ้นสุดแล้ว” หรือ “มีรุ่นใหม่แล้ว” หรือยัง?
คำตอบตรง ๆ คือ “ยังไม่มีข้อมูลที่สรุปได้อย่างเป็นทางการ” ณ วันที่เผยแพร่บทความนี้ เพราะเกินกว่าหลักฐานราชการที่ตรวจสอบได้ในขณะนี้ มติ ครม. วันที่ 13 พฤษภาคม 2568 กำหนดกรอบดำเนินโครงการไว้ถึงปีงบประมาณ 2576 โดยประเภทที่ 1 อยู่ในกรอบถึงเมษายน 2572 ประเภทที่ 2 ถึงกันยายน 2576 และประเภทที่ 3 ถึงกันยายน 2574 สิ่งที่ควรแยกให้ชัดคือ “การคัดเลือกครบตามจำนวนที่ประกาศไว้ในบางรุ่น” กับ “การสิ้นสุดของกรอบโครงการทั้งหมด” ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน ในทางกลับกัน ก็ยังไม่พบมติ ครม. หรือประกาศทางราชการฉบับใดที่ยืนยันว่ามีการอนุมัติ “โครงการใหม่” หรือ “รุ่นที่ 5” ต่อจากกรอบเดิมแล้วเช่นกัน ดังนั้นถ้อยคำที่ตรงกับหลักฐานมากที่สุดคือ “ยังไม่มีการยืนยันจากหน่วยงานรัฐถึงการเปิดรับ ODOS รุ่นใหม่เพิ่มเติมนอกเหนือจากกรอบที่ ครม. อนุมัติไว้เดิม” ผู้สนใจควรติดตามประกาศล่าสุดจาก กสศ. (ประเภทที่ 1) สำนักงาน ก.พ. (ประเภทที่ 2) และ สป.อว. (ประเภทที่ 3) โดยตรง เพราะเป็นหน่วยงานที่มีอำนาจยืนยันเรื่องนี้ได้เท่านั้น
อย่าสับสน! “ODOS” มีหลายโครงการที่ใช้ชื่อคล้ายกัน
หลายคนอาจเคยเห็นข่าว “ODOS Summer Camp” ที่มอบโอกาส 928 ทุนให้ตัวแทนเยาวชนจาก 878 อำเภอทั่วประเทศ และ 50 เขตในกรุงเทพฯ แล้วเข้าใจผิดว่าเป็นทุนเดียวกับที่บทความนี้กล่าวถึง ซึ่งไม่ใช่ อธิบายง่าย ๆ ให้เห็นภาพคือ ทุนที่บทความนี้พูดถึง (ประเภทที่ 1–3) คือ “ทุนเรียนต่อเต็มหลักสูตร” ระยะยาวหลายปี ส่วน ODOS Summer Camp คือ “ค่ายเรียนรู้ระยะสั้น” แค่ไม่กี่สัปดาห์ในต่างประเทศ เน้นเก็บเกี่ยวประสบการณ์ด้านเทคโนโลยีและดิจิทัล ไม่ใช่การไปเรียนจบปริญญา ดำเนินการโดยคนละหน่วยงาน ใช้เกณฑ์คัดเลือกคนละแบบ และไม่ได้นับรวมอยู่ในโควตา 7,200 ทุนที่กล่าวถึงในบทความนี้ เพียงแต่ใช้ชื่อ “ODOS” ร่วมกัน และมีเป้าหมายเดียวกันคือพัฒนาศักยภาพเยาวชนไทย
| โครงการ | รูปแบบ | ระยะเวลา | หน่วยงานหลัก |
|---|---|---|---|
| ประเภทที่ 1 (ม.ปลาย/ปวช.) | ทุนเรียนต่อเต็มหลักสูตร ในประเทศ | หลายปี จนจบ ม.ปลาย/ปวช. | กสศ. |
| ประเภทที่ 2 (ต่างประเทศ) | ทุนเรียนต่อเต็มหลักสูตร ปวส./ปริญญาตรี | หลายปี จนจบปริญญา | สำนักงาน ก.พ. |
| ประเภทที่ 3 (ปริญญาตรีในประเทศ) | ทุนเรียนต่อเต็มหลักสูตร ปริญญาตรี | หลายปี จนจบปริญญา | สป.อว. |
| ODOS Summer Camp | ค่ายระยะสั้น ไม่ใช่ทุนเรียนจบหลักสูตร | ไม่กี่สัปดาห์ (ช่วงปิดเทอม) | ดีป้า (depa) |
ข้อมูล ODOS Summer Camp โดยเฉพาะ ตรวจสอบเพิ่มเติมได้ที่ odos.thaigov.go.th ซึ่งเป็นคนละเว็บไซต์กับระบบทุนเรียนต่อที่กล่าวถึงในบทความนี้
⚠️ ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ
- ทุนขั้นแรก สมัครด้วยตนเองไม่ได้ ต้องรอให้สถานศึกษาที่อยู่ในบัญชีรายชื่อของ กสศ. เป็นผู้เสนอชื่อเท่านั้น
- รุ่นที่ประกาศไปแล้วของทุนประเภทที่ 1 (4 รุ่น) และประเภทที่ 2 (2 รุ่น) ได้ดำเนินการคัดเลือกครบตามที่ประกาศไว้แล้ว แต่กรอบเวลาดำเนินงานตามมติ ครม. ของทั้งสองประเภทยังไม่สิ้นสุด (ถึง เม.ย. 2572 และ ก.ย. 2576 ตามลำดับ) จึงยังไม่มีข้อมูลยืนยันชัดเจนว่าจะมีรุ่นเพิ่มเติมหรือไม่ — ส่วนประเภทที่ 3 มีรุ่นที่ 2 (ปีการศึกษา 2570) ที่ได้รับการกำหนดกรอบไว้แล้วตามมติ ครม. เดิม
- สาขาสุขภาพที่ต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ เช่น แพทยศาสตร์ พยาบาลศาสตร์ เภสัชศาสตร์ ไม่อยู่ในกรอบทุนต่อยอดต่างประเทศ
- เงื่อนไขต้องกลับมาทำงานในประเทศไทยหลังสำเร็จการศึกษา ใช้กับทุนประเภทที่ 2 (ต่างประเทศ) และประเภทที่ 3 (ปริญญาตรีในประเทศ) เท่านั้น ส่วนทุนประเภทที่ 1 เป็นทุนให้เปล่าโดยไม่มีเงื่อนไขนี้ — หากผิดสัญญาในทุนที่มีเงื่อนไข ต้องชดใช้ทุนตามที่กำหนด
- รายละเอียดคุณสมบัติ เอกสาร และปฏิทินที่แท้จริง ให้ยึดตามประกาศทางการของ กสศ. (scholarshipreg.eef.or.th) และสำนักงาน ก.พ. (odos.ocsc.go.th) เท่านั้น เนื่องจากรายละเอียดอาจเปลี่ยนแปลงในแต่ละรุ่น
ติดตามข่าวสารได้ที่ไหน
- ระบบรับสมัครทุน ODOS (กสศ.) — scholarshipreg.eef.or.th
- กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) — eef.or.th/odos-scholarship
- ระบบ ODOS สำนักงาน ก.พ. — odos.ocsc.go.th
- กระทรวงศึกษาธิการ — moe.go.th/odos2568
ข้อมูลอ้างอิงจากประกาศและเว็บไซต์ของ กสศ., สำนักงาน ก.พ., กระทรวงศึกษาธิการ และกรมประชาสัมพันธ์ ณ วันที่ 3 กันยายน 2569 รายละเอียดของแต่ละรุ่นอาจมีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจสอบประกาศฉบับล่าสุดก่อนสมัครทุกครั้ง
