สถิติชวนอึ้ง! นักศึกษาไทยหลุดจากระบบ 28,369 คนในเทอมเดียว เกินครึ่ง “ลาออกเอง” อีกเกือบ 3 ใน 10 เพราะเกรดไม่ถึงเกณฑ์

เปิดรายงานจำนวนนักศึกษา ปีการศึกษา 2569 ภาคการศึกษาที่ 1 ลาออกนำโด่ง 15,013 คน สองสาเหตุหลักรวมกันกว่า 81% สะท้อนโจทย์ใหญ่ของมหาวิทยาลัยไทย “จะประคองเด็กให้อยู่จนจบได้อย่างไร”

สาเหตุการยุติการศึกษาของนักศึกษา ปีการศึกษา 2569 ภาคการศึกษาที่ 1

ตัวเลขที่หลายคนอาจไม่เคยเห็นมาก่อน รายงานสรุปจำนวนนักศึกษา ปีการศึกษา 2569 ภาคการศึกษาที่ 1 ระบุว่ามีนักศึกษาที่ “ยุติการศึกษาโดยไม่ได้รับปริญญา” มากถึง 28,369 คน เทียบง่าย ๆ คือจำนวนเท่ากับนักศึกษาทั้งมหาวิทยาลัยขนาดกลางหนึ่งแห่งที่หายไปจากระบบภายในเทอมเดียว

ที่น่าคิดยิ่งกว่าคือ สาเหตุอันดับหนึ่งไม่ใช่การถูกบังคับให้ออก แต่เป็น “การลาออกเอง” ถึง 15,013 คน หรือร้อยละ 52.92 แปลว่าในทุก ๆ 100 คนที่หลุดจากระบบ มีราว 53 คนที่ตัดสินใจเดินออกมาด้วยตัวเอง รองลงมาคือ เกรดเฉลี่ยไม่ถึงเกณฑ์ที่กำหนด 8,099 คน (ร้อยละ 28.55) และ ถูกไล่ออก 2,858 คน (ร้อยละ 10.07)

เจาะ 7 สาเหตุ ใครหลุดเพราะอะไรบ้าง

เมื่อนำสองสาเหตุแรกมารวมกัน คือ การลาออกและผลการเรียนไม่ถึงเกณฑ์ จะคิดเป็นร้อยละ 81.47 ของผู้ยุติการศึกษาทั้งหมด หรือเกินกว่า 8 ใน 10 คน ขณะที่สาเหตุอื่น ๆ อย่างการถูกไล่ออก การไม่ลงทะเบียนและไม่รักษาสภาพ การต้องคดี การเสียชีวิต และการเจ็บป่วยหรืออุบัติเหตุ รวมกันอยู่ที่ไม่ถึงร้อยละ 19

ภาพรวมทั้งระบบ: ยังเรียนอยู่ 94% แต่มีอีกกว่าแสนคนที่ “ไม่แน่นอน”

จำนวนนักศึกษาปัจจุบันทั้งหมด จำแนกตามสถานภาพนักศึกษา

หากมองภาพใหญ่ นักศึกษาปัจจุบันในภาคการศึกษาที่ 1/2569 มีทั้งสิ้น 1,917,439 คน ส่วนใหญ่ยังอยู่ในสถานภาพกำลังศึกษาและลงทะเบียนหน่วยกิต 1,804,052 คน (ร้อยละ 94.09) แต่ที่เหลือแบ่งเป็นกลุ่มขาดการติดต่อหรือติดต่อไม่ได้ 52,394 คน (ร้อยละ 2.73) กลุ่มรักษาสภาพนักศึกษา 32,624 คน (ร้อยละ 1.70) และกลุ่มยุติการศึกษาโดยไม่ได้รับปริญญา 28,369 คน (ร้อยละ 1.48)

เมื่อรวมกลุ่มที่ไม่ได้ลงทะเบียนเพิ่มหน่วยกิตหรือติดต่อไม่ได้ทั้งหมด จะมีถึง 113,387 คน ซึ่งรายงานระบุว่าจำเป็นต้องติดตามสถานภาพและศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะกลุ่ม “ขาดการติดต่อ” ที่มีจำนวนมากกว่าผู้ยุติการศึกษาเสียอีก

นักศึกษาอยู่ที่ไหน เรียนระดับไหน

จำนวนนักศึกษาจำแนกตามกลุ่มสถาบันอุดมศึกษา (นับเฉพาะกำลังศึกษา / รักษาสภาพ)

เมื่อนับเฉพาะนักศึกษากำลังศึกษาและรักษาสภาพ รวม 1,836,676 คน พบว่ากระจุกตัวอยู่ใน สถาบันอุดมศึกษารัฐ 1,435,582 คน (ประมาณ 78.16%) รองลงมาคือ สถาบันอุดมศึกษาเอกชน 358,359 คน (ประมาณ 19.51%) และ สถาบันอุดมศึกษานอกสังกัด 42,735 คน (ประมาณ 2.33%) ซึ่งหมายถึงสถาบันที่สังกัดกระทรวงหรือหน่วยงานอื่นที่ไม่ใช่ อว. เช่น มหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช สถาบันการบินพลเรือน สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ สถาบันพระบรมราชชนก และวิทยาลัยพยาบาลในสังกัดกองทัพและสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

จำนวนนักศึกษาจำแนกตามระดับการศึกษา (นับเฉพาะกำลังศึกษา / รักษาสภาพ)

ด้านระดับการศึกษา ปริญญาตรีเป็นเส้นทางหลักด้วยจำนวน 1,667,473 คน (ร้อยละ 90.81) ตามด้วยปริญญาโท 112,268 คน (ร้อยละ 6.11) และปริญญาเอก 31,570 คน (ร้อยละ 1.72) ส่วนประกาศนียบัตรบัณฑิตและประกาศนียบัตรบัณฑิตชั้นสูงรวม 11,352 คน ระดับ ปวช. ปวส. และอนุปริญญารวม 13,550 คน และระดับประกาศนียบัตร (หลักสูตรผู้ช่วยพยาบาล) 463 คน

ตัวเลข 28,369 คนจึงไม่ใช่แค่สถิติ แต่คือคำถามถึงทั้งสถาบันการศึกษา ผู้กำหนดนโยบาย และครอบครัวว่า ระบบอุดมศึกษาไทยพร้อมแค่ไหนที่จะ “จับมือ” นักศึกษาที่กำลังจะหลุด ก่อนที่พวกเขาจะเดินออกจากรั้วมหาวิทยาลัยไปโดยไม่มีใบปริญญา

ที่มาข้อมูลและภาพประกอบ: สรุปรายงานจำนวนนักศึกษา ปีการศึกษา 2569 ภาคการศึกษาที่ 1