สศช.เปิดรายงานความเหลื่อมล้ำปี 2568 เด็กยากจนเข้าเรียนมหาวิทยาลัยเพียง 4.83% ค่าเดินทางกินเงินเกือบครึ่งของค่าใช้จ่าย!

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เปิดเผยรายงานสถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำของประเทศไทย ปี 2568 พบว่า เด็กจากครอบครัวยากจนยังมีโอกาสเรียนต่อในระดับสูงน้อยลงเรื่อย ๆ เมื่อเทียบกับระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยเฉพาะการเรียนต่อมหาวิทยาลัย

ข้อมูลระบุว่า เด็กยากจนมีอัตราการเข้าเรียนสุทธิในระดับประถมศึกษาอยู่ที่ 85.77% ลดลงเหลือ 63.30% ในระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และ 43.99% ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ส่วนระดับอุดมศึกษาเหลือเพียง 4.83% เท่านั้น

ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นว่า เด็กจากครอบครัวที่มีฐานะยากจนยังเผชิญข้อจำกัดในการเรียนต่อ โดยรายงานยังพบว่า โอกาสเข้าเรียนระดับอุดมศึกษาของกลุ่มครัวเรือนที่มีรายจ่ายสูงสุดกับกลุ่มที่มีรายจ่ายต่ำสุดแตกต่างกันถึง 11.61 เท่าในปี 2568

อีกปัญหาสำคัญคือ แม้จะมีนโยบายเรียนฟรี แต่พ่อแม่ยังต้องแบกรับค่าใช้จ่ายอื่น ๆ โดยเฉพาะค่าเดินทางไปโรงเรียน ซึ่งคิดเป็น 42.76% ของค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาทั้งหมดที่เด็กยากจนต้องจ่ายเอง และหากเป็นเด็กระดับประถมศึกษา สัดส่วนค่าเดินทางสูงถึง 53%

ส่วนหนึ่งของปัญหาเกิดจากการยุบรวมและปิดโรงเรียนขนาดเล็ก ทำให้เด็กบางคนต้องเดินทางไปเรียนในโรงเรียนที่อยู่ไกลบ้านมากขึ้น ขณะที่รายงานยังพบความแตกต่างของผลการเรียนระหว่างโรงเรียนขนาดต่าง ๆ โดยโรงเรียนขนาดใหญ่พิเศษมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าโรงเรียนขนาดอื่นในทุกวิชา ทั้งระดับ ม.3 และ ม.6

สศช.เสนอให้เร่งลดภาระค่าใช้จ่ายในการเรียน ทั้งค่าเดินทาง เครื่องแบบ หนังสือ และอุปกรณ์การเรียน พร้อมช่วยเหลือเด็กที่เสี่ยงหลุดจากระบบ และสนับสนุนให้เด็กจากครอบครัวที่มีข้อจำกัดทางเศรษฐกิจสามารถเรียนต่อได้ตามศักยภาพ

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่เพียงการทำให้เด็กได้เข้าโรงเรียน แต่ต้องทำให้เด็กสามารถเรียนต่อได้จริง โดยไม่ต้องหยุดเส้นทางการศึกษาเพราะครอบครัวไม่มีเงินเพียงพอสำหรับค่าใช้จ่ายที่จำเป็น

ที่มา: รายงานสถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำของประเทศไทย ปี 2568 สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.)