เปิด 3 วิกฤตทักษะคนไทย! สกศ. เผย 65% อ่าน–ใช้ข้อมูลพื้นฐานต่ำกว่าเกณฑ์ 74% ขาดทักษะดิจิทัล พบแรงงานจบใหม่วุฒิสูง 34% ทำงานต่ำกว่าระดับทักษะ สะท้อนโจทย์ใหญ่การศึกษาไทย ผลิตบัณฑิตแล้วแต่ทักษะยังไม่ตรงกับโลกงาน

ประเทศไทยกำลังเผชิญโจทย์ท้าทายด้านคุณภาพกำลังคนครั้งสำคัญ เมื่อสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) เปิดเผยข้อมูลในรายงานสภาวะการศึกษาไทย ไตรมาสที่ 2 ปีงบประมาณ 2569 พบว่า ประชากรและเยาวชนไทยถึง 65% มีทักษะการอ่านและการใช้ข้อมูลพื้นฐานต่ำกว่าเกณฑ์ ขณะที่ 74% ยังขาดทักษะดิจิทัลพื้นฐาน และที่น่าจับตาคือ แรงงานจบใหม่ที่มีวุฒิการศึกษาสูงถึง 34% ต้องทำงานในตำแหน่งที่ใช้ทักษะระดับต่ำหรือปานกลาง สูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ถึง 2 เท่า

ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ปัญหาการศึกษาไทยไม่ได้อยู่ที่การเข้าถึงการเรียนหรือการผลิตผู้สำเร็จการศึกษาเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีโจทย์สำคัญเรื่องการพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อการทำงานจริง โดยเฉพาะทักษะพื้นฐานด้านการอ่าน การทำความเข้าใจและใช้ข้อมูล ตลอดจนความสามารถด้านดิจิทัล ซึ่งเป็นรากฐานของการเรียนรู้และการทำงานในเศรษฐกิจยุคใหม่

3 ตัวเลขสะท้อนช่องว่างทักษะของคนไทย

1. 65% ทักษะการอ่านและใช้ข้อมูลพื้นฐานต่ำกว่าเกณฑ์ สะท้อนความท้าทายในการอ่าน ทำความเข้าใจ ตรวจสอบความถูกต้อง และนำข้อมูลไปใช้ประกอบการตัดสินใจ
2. 74% ขาดทักษะดิจิทัลพื้นฐาน เป็นข้อจำกัดต่อการเรียนรู้ การทำงาน และการปรับตัวในโลกที่เทคโนโลยีและ AI เข้ามามีบทบาทมากขึ้น
3. 34% ของแรงงานจบใหม่ที่มีวุฒิการศึกษาสูงทำงานในตำแหน่งที่ใช้ทักษะระดับต่ำหรือปานกลาง สะท้อนภาวะทักษะไม่สอดคล้องกับตำแหน่งงาน และปัญหาการเปลี่ยนผ่านจากสถานศึกษาไปสู่ตลาดแรงงาน

บัณฑิตเพิ่ม แต่ต้องตอบโจทย์ตลาดแรงงานให้ได้

เมื่อพิจารณาร่วมกับข้อมูลกรมการจัดหางานที่ประมาณการว่า ปี 2569 จะมีผู้เข้าสู่ตลาดแรงงาน 528,777 คน ในจำนวนนี้เป็นผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี 297,654 คน และระดับอาชีวศึกษา 154,903 คน ยิ่งทำให้เห็นความสำคัญของการเตรียมกำลังคนให้มีทักษะที่สอดคล้องกับความต้องการของภาคธุรกิจและอุตสาหกรรม

โจทย์สำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าประเทศไทยจะผลิตบัณฑิตได้กี่แสนคนต่อปี แต่ต้องตอบให้ได้ว่าผู้สำเร็จการศึกษาเหล่านั้นมีความสามารถในการอ่าน วิเคราะห์ข้อมูล ใช้เทคโนโลยี แก้ปัญหา และปฏิบัติงานได้ตรงกับความต้องการของนายจ้างมากน้อยเพียงใด

สกศ. เสนอปรับเส้นทางการเรียนรู้ เชื่อมการศึกษากับโลกการทำงาน

ในรายงานฉบับดังกล่าว สกศ. เสนอแนวทางพัฒนาระบบการศึกษาให้เชื่อมโยงข้อมูลผู้เรียน หลักสูตร ทักษะ งาน และรายได้ พร้อมสนับสนุนการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น เช่น Credit Bank, Micro-Credential และ Skill Bridge เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเติมทักษะที่จำเป็นและเชื่อมต่อไปสู่การทำงานได้ดีขึ้น

นอกจากนี้ ยังเสนอให้จัดวางสาระการเรียนรู้ใหม่ โดยเน้นการอ่านและใช้ข้อมูล การเรียนรู้ด้าน STEM และนวัตกรรม ตลอดจนการเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนสามารถทำงานร่วมกับเทคโนโลยีและ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อมูลทั้งสามตัวเลขจึงเป็นสัญญาณเตือนสำคัญต่อระบบการศึกษาไทยว่า การมีวุฒิการศึกษาเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพออีกต่อไป หากผู้เรียนยังขาดทักษะพื้นฐานที่จำเป็น และระบบการศึกษาไม่สามารถเชื่อมโยงความรู้ในห้องเรียนเข้ากับการทำงานจริงได้

แหล่งข้อมูล: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ข่าวเผยแพร่วันที่ 21 พฤษภาคม 2569 เรื่อง “สกศ. รายงาน ‘สภาวะการศึกษาไทย’ ไตรมาสที่ 2 ปี 69 เส้นทางผู้เรียนสู่โลกของงานในอนาคต” และกรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน รายงานข้อมูลผู้สำเร็จการศึกษาและประมาณการผู้เข้าสู่ตลาดแรงงาน ปี 2569–2570